Rozliczenie
W transakcjach finansowych rozliczenie oznacza sfinalizowanie zobowiązań między kupującym a sprzedającym. Obejmuje ono płatność i dostawę uzgodnionego instrumentu finansowego. Rozliczenie skutkuje przeniesieniem własności i wypełnieniem zobowiązań umownych, pod warunkiem że obie strony wypełnią swoje obowiązki.
Definicja: Rozliczenie
W przeszłości okres rozliczeniowy dawał kontrahentom czas na dostarczenie gotówki i papierów wartościowych. W tym okresie następowała wymiana praw do papierów wartościowych i ceny zakupu. Dawniej środki były przekazywane przelewem bankowym, a papiery wartościowe dostarczane fizycznie, co oznaczało, że płatność i dostawa musiały być zazwyczaj zrealizowane w ciągu dwóch dni roboczych.
Obecnie transakcje są rejestrowane natychmiast, ale ostateczne przeniesienie własności następuje dopiero po dacie rozliczenia (zazwyczaj T+1 lub T+2, w zależności od produktu).
Transakcje obejmujące papiery wartościowe, waluty i instrumenty pochodne są obecnie zazwyczaj rozliczane przez centralne izby rozliczeniowe. Izby te działają jako pośrednicy między kupującym a sprzedającym, zmniejszając ryzyko, że któraś ze stron nie dostarczy środków lub papierów wartościowych. Rozliczenie jest następnie finalizowane poprzez system rozliczeniowy.
Handel a rozliczanie
Zawieranie transakcji może wydawać się natychmiastowe, ale obowiązują dwie ważne daty:
Data transakcji:
dzień, w którym realizujesz transakcję.
Data rozliczenia:
dzień, w którym transakcja zostaje sfinalizowana, a zobowiązania wypełnione.
Data rozliczenia to dzień, w którym należy dokonać płatności za zakupy, dostarczyć sprzedane papiery wartościowe, a agent transferowy zarejestruje nowego akcjonariusza. Rozliczenie odnosi się do ostatecznego przeniesienia papierów wartościowych na rachunek kupującego i środków pieniężnych na rachunek sprzedającego.
Przegląd rozliczeń z podziałem na instrumenty
Rozliczenie transakcji odbywa się w określonych terminach, które zależą od rodzaju produktu finansowego.
- Akcje amerykańskie, kanadyjskie i meksykańskie, a także opcje i kontrakty terminowe są zazwyczaj rozliczane w ciągu jednego dnia roboczego (T+1).
- Akcje (z wyjątkiem akcji amerykańskich, kanadyjskich i meksykańskich), fundusze ETF i warranty mają zazwyczaj okres rozliczeniowy wynoszący dwa dni robocze (T+2).
na rozliczenie mogą mieć wpływ dni ustawowo wolne od pracy, co może spowodować opóźnienie transakcji w niektórych walutach. Jeśli data rozliczenia przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, zostanie ona przesunięta na następny dostępny dzień roboczy.
Ogólny przegląd najczęściej stosowanych okresów rozliczeniowych znajduje się w poniższej tabeli:
| Klasa aktywów | Okres rozliczeniowy |
|---|---|
| Akcje/ETP/ADRy | T+2 |
| Opcje na akcje (Equity Options) | T+1 |
| Opcje na indeksy | T+1 |
| Kontrakty Futures | T+1 |
| FOP (Kontrakty Futures na Opcje) | T+1 |
| Forex | T+2 |
| Obligacje | Zazwyczaj T+2, US Treasuries T+1 |
| Kontrakty CFD | Tak samo jak instrument bazowy |
| Metale (XAUUSD, XAGUSD) | T+2 |
| Warranty/Produkty Strukturyzowane | T+2 |
Uwaga: Lista może się różnić ze względu na zmianę okresu rozliczeniowego, która miała miejsce w maju 2024 r.
Źródło: LYNX
Od maja 2024 r. okres rozliczeń dla akcji amerykańskich, kanadyjskich i meksykańskich oraz niektórych innych produktów finansowych został skrócony z dwóch dni roboczych (T+2) do jednego dnia roboczego (T+1). Zmiana ta może mieć wpływ na niektóre procesy związane z rachunkiem, w zależności od typu rachunku.
Więcej informacji można znaleźć tutaj: Zmiana na cykl rozliczeniowy T+1
Okres rozliczeniowy: Akcje i Forex
Rachunek gotówkowy: handel akcjami w walutach obcych
W przypadku transakcji dotyczących akcji denominowanych w walutach obcych okres rozliczeniowy ma szczególne znaczenie. Aby nabyć akcje w walucie, której nie ma na rachunku, może być konieczne uprzednie przekonwertowanie środków na tę walutę. W większości przypadków okres rozliczeniowy zakupu akcji i przeliczenia waluty jest zsynchronizowany, co umożliwia nabycie akcji natychmiast po konwersji.
Wyjątek stanowią akcje amerykańskie, kanadyjskie i meksykańskie. Okres rozliczeniowy dla tych akcji wynosi jeden dzień roboczy (T+1), podczas gdy przeliczenia walutowe są zazwyczaj rozliczane w dniu T+2. W takich przypadkach może być konieczne wcześniejsze zorganizowanie konwersji, aby oba rozliczenia były zsynchronizowane.
W przypadku rachunku gotówkowego ważne jest monitorowanie dni rozliczeniowych. Na przykład, aby zapobiec nakładaniu się transakcji, może być konieczne całkowite rozliczenie transakcji przed wykonaniem nowych transakcji na tym samym produkcie.
Reinwestycja środków ze sprzedaży akcji na rachunku z depozytem zabezpieczającym
Powyższy przykład wyjaśnia również, czy zapłacone zostałyby odsetki pobierane za pożyczenie waluty, gdybyś natychmiast zainwestował środki z transakcji (zakładając, że nowo wybrany instrument finansowy ma ten sam okres rozliczeniowy).
Przykładowo, jeśli sprzedasz akcje w poniedziałek, środki sprzedaży zostaną zaksięgowane w środę. Jeśli natychmiast zainwestujesz te środki w inne akcje, nie zostaną one jeszcze rozliczone. Jednak płatność za zakup akcji zostanie rozliczona w środę, pokrywając się z rozliczeniem transakcji sprzedaży. W związku z tym nie zostaną naliczone odsetki (zakładając, że rozliczone saldo gotówkowe w tej walucie jest dodatnie w środę).
Okres rozliczeniowy: Opcje i Forex
Rachunek gotówkowy
Okres rozliczeniowy transakcji na opcjach wynosi zazwyczaj jeden dzień roboczy. Dlatego też opcje nie mogą być przedmiotem obrotu natychmiast po zakończeniu konwersji waluty. W praktyce oznacza to, że przed złożeniem zlecenia na opcjach należy odczekać jeden dzień roboczy.
Rachunek marżowy
Jeśli opcja jest przedmiotem obrotu bez środków w walucie kwotowanej, wymagana kwota w tej walucie zostanie pożyczona na jeden dzień handlowy, przed dokonaniem wymiany walutowej i rozliczeniem. Od pożyczki tej mogą być naliczane odsetki debetowe.
Kontrakty Futures
Kontrakty futures rozliczane są w dniu roboczym następującym po dniu zawarcia transakcji (T+1). Jeśli kupisz kontrakt futures dzisiaj, płatność jest wymagalna następnego dnia roboczego. Podobnie, kontrahent jest zobowiązany do dostarczenia aktywów bazowych następnego dnia roboczego.
Wygaśnięcie otwartych kontraktów Futures
W dniu wygaśnięcia kontrakty futures są rozliczane w określonym terminie. W zależności od rodzaju kontraktu rozliczenie następuje w formie gotówkowej lub poprzez fizyczną dostawę. Fizyczna dostawa polega na przekazaniu określonego produktu od sprzedającego do kupującego.
Uwaga: W systemie LYNX fizyczna dostawa nie jest zazwyczaj dostępna. Aby uniknąć roszczeń rozliczeniowych, pozycje futures muszą być zazwyczaj zamknięte przed datą wygaśnięcia.
- Data pierwszej transakcji: Pierwszy dzień, w którym sprzedający może poinformować system rozliczeniowy o planowanej dostawie
- Data pierwszego zawiadomienia: Najwcześniejsza data, w której kupujący może zostać poinformowany o możliwej dostawie.
Przegląd rozliczania kontraktów Futures
Więcej informacji na temat zasad zamykania pozycji futures można znaleźć na stronie naszego partnera:
Zamykanie pozycji futures | Interactive Brokers Ireland
Tabela na tej stronie zawiera datę pierwszego powiadomienia i datę pierwszej pozycji dla określonych kontraktów futures. Pozycje futures powinny być zazwyczaj zamykane na dwa dni przed datą Cutoff, aby uniknąć zobowiązań rozliczeniowych.
- Termin zamknięcia pozycji długich na kontraktach futures (Cutoff): data, do której należy zamknąć pozycje długie.
- Termin zamknięcia pozycji krótkich na kontraktach terminowych (Cutoff): data, do której należy zamknąć pozycje krótkie.
Najczęściej zadawane pytania
Do kiedy muszę zakupić akcje (najpóźniej), aby być uprawnionym do wypłaty dywidendy?
Ostatnim dniem uprawniającym do wypłaty dywidendy jest jeden dzień roboczy przed datą ex-dividend date.
Data ex-dividend date oznacza pierwszy dzień, w którym akcje są przedmiotem obrotu bez prawa do dywidendy. Aby uzyskać dostęp do informacji dotyczących daty wygaśnięcia dywidendy, można wykonać następujące kroki na platformie transakcyjnej TWS: Kliknij prawym przyciskiem myszy nazwę akcji i wybierz opcję Dividend Schedule. Spowoduje to wyświetlenie niezbędnych szczegółów.
Record date to dzień ustalenia prawa do dywidendy odnosi się do dnia, w którym inwestor musi być zarejestrowany w odpowiednim depozycie, aby uzyskać prawo do dywidendy.
Jaki jest ostatni dzień na wykonanie opcji, aby kwalifikować się do otrzymania dywidendy?
Najpóźniejszym terminem zakupu akcji uprawniających do wypłaty dywidendy jest zazwyczaj dzień roboczy poprzedzający dzień ustalenia prawa do dywidendy (ex-dividend date). Dzień ustalenia prawa do dywidendy (ex-dividend date) to pierwszy dzień, w którym akcje są przedmiotem obrotu bez prawa do dywidendy. Harmonogram wypłaty dywidendy można wyświetlić w TWS, klikając prawym przyciskiem myszy na akcję i wybierając opcję Dividend Schedule. W ten sposób uzyskasz niezbędne informacje.
Dzień rejestracji (record date) to dzień, w którym nabywca musi być zarejestrowany jako akcjonariusz, aby uzyskać prawo do otrzymania dywidendy.
Czy można handlować opcjami na rachunku gotówkowym?
Opcje i kombinacje opcji są co do zasady możliwe do handlu na rachunku gotówkowym. Jest to jednak możliwe tylko w przypadku opcji zabezpieczonych, które wymagają posiadania wystarczającej ilości gotówki lub aktywów bazowych. W przeciwnym razie handel jest ograniczony do opcji typu europejskiego. Ogólnie rzecz biorąc, handel opcjami na rachunkach gotówkowych jest możliwy tylko w przypadku opcji rozliczanych w gotówce.
Kiedy należy zamknąć pozycję na kontraktach Futures, aby uniknąć fizycznej dostawy?
Niektóre kontrakty futures, zwłaszcza kontrakty towarowe, mogą wiązać się z fizyczną dostawą. Aby tego uniknąć, pozycje takie należy zazwyczaj zamknąć przed datą pierwszego zawiadomienia lub datą pierwszej pozycji. Więcej szczegółów i terminów znajduje się w polityce zamknięcia pozycji naszego partnera: Zamknięcie pozycji futures | Interactive Brokers Ireland
Czy jeśli po sprzedaży jednych akcji, od razu dokonuje zakupu drugich, wiąże się to z naliczaniem odsetek z tytułu wykorzystania depozytu zabezpieczającego?
Nie, jeśli wpływy np. ze sprzedaży akcji są reinwestowane tego samego dnia handlowego, płatność za akcje jest nadal realizowana dwa dni robocze później. Jest to zgodne z rozliczeniem wpływów ze sprzedaży. Jeśli wpływy pokrywają kwotę zakupu nowych akcji, nie jest pożyczana gotówka, a zatem nie są naliczane odsetki.
Odsetki są naliczane tylko w przypadku dodatnich lub ujemnych sald gotówkowych na koniec każdego dnia handlowego.
Jak mogę znaleźć szczegóły dotyczące rozliczeń dla konkretnego produktu?
Rozliczenie jest wyjaśnione w sekcji szczegółów kontraktu. Aby uzyskać dostęp do tych informacji, na platformie TWS kliknij produkt prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję Financial Instrument Info a następnie opcję Details.
Następnie zostanie otwarta nowa strona w przeglądarce internetowej gdzie wyświetlone zostaną szczegóły kontraktu dla wybranego produktu. Specyfikacje rozliczenia można znaleźć w sekcji Settlement Method.
Gdzie można znaleźć więcej informacji na temat zmiany okresu rozliczeniowego na T+1?
Więcej informacji można znaleźć tutaj: Zmiana na cykl rozliczeniowy T+1
Dni świąteczne i terminy rozliczeń
Dni wolne od handlu dla walut mają wpływ na terminy rozliczeń. Ogólnie rzecz biorąc, większość walut rozlicza się w T+2 dni robocze, podczas gdy niektóre pary, takie jak CAD/USD, rozliczane są w T+1.
Aby rozliczenie mogło nastąpić, oba zaangażowane banki centralne muszą być otwarte. Jeśli którykolwiek z nich ma dzień wolny, rozliczenie jest przesuwane na następny dostępny dzień roboczy. Święta przypadające w międzyczasie mogą również spowodować dalsze przesunięcie terminu. Na przykład większość transakcji walutowych nie jest rozliczana w dni świąteczne w Stanach Zjednoczonych, nawet jeśli nie dotyczy to bezpośrednio USD (np. EUR/JPY).
Inwestorzy powinni mieć świadomość, że opóźnienia w rozliczeniach mogą mieć wpływ na salda gotówkowe i koszty finansowania. Kalendarz dni wolnych od rozliczeń walutowych można znaleźć tutaj: Dni wolne od rozliczeń walutowych | Interactive Brokers Ireland
Przykład dla EUR/USD:
- Transakcja z wtorku, 1 lipca, rozliczana jest w czwartek, 3 lipca (T+2).
- Transakcja z środy, 2 lipca, rozliczana jest w poniedziałek, 7 lipca. Ponieważ piątek, 4 lipca, jest dniem wolnym od pracy w USA, a po nim następuje weekend, rozliczenie zostaje przesunięte na poniedziałek, 7 lipca.
- Gdyby w poniedziałek był dzień wolny od pracy w strefie euro, rozliczenie zostałoby przesunięte na wtorek, 8 lipca.
Więcej informacji można znaleźć tutaj.
Powyższy przykład ma charakter wyłącznie poglądowy. Terminy rozliczeń mogą się różnić w zależności od rodzaju produktu, kontrahentów i obowiązujących przepisów. Zawsze należy sprawdzić dokładny harmonogram rozliczeń na platformie transakcyjnej lub u brokera.
Wygaśnięcie opcji: rano (A.M.) lub po południu (P.M.)
Każdy kontrakt opcyjny ma określoną datę i godzinę wygaśnięcia. Wygaśnięcie może nastąpić rano (a.m.) lub po południu (p.m.). Opcje, które wygasają w momencie zamknięcia rynku, są traktowane jako p.m., a opcje, które wygasają rano ostatniego dnia handlowego, są traktowane jako a.m.
Przykład dotyczący opcji SPX na CBOE:
Każdy kontrakt opcyjny posiada datę i godzinę wygaśnięcia. Wygaśnięcie może nastąpić rano (a.m.) lub po zamknięciu rynku (p.m.).
- Rozliczenie SPX AM: Handel kończy się o godz. 15:15 czasu środkowoamerykańskiego (CST) w dniu poprzedzającym rozliczenie. Wygasanie następuje następnego dnia rano, kiedy to oficjalne ceny otwarcia składników indeksu są wykorzystywane do ustalenia ostatecznej ceny rozliczeniowej. Ta różnica czasowa może stwarzać ryzyko, ponieważ cena rozliczeniowa może różnić się od ostatniej ceny transakcyjnej.
- Rozliczenie SPXW PM: Handel trwa do godziny 15:00 czasu środkowoamerykańskiego (CST) w dniu wygaśnięcia, a rozliczenie następuje natychmiast na podstawie tej ceny zamknięcia.
W związku z tym w przypadku rozliczenia AM istnieje ryzyko związane z faktem, że koniec dnia handlowego różni się od dnia wygaśnięcia, co oznacza, że cena związana z rozliczeniem nie będzie ceną z końca dnia handlowego.
Jak zidentyfikować opcje z rozliczeniem A.M./P.M.?
Każdy kontrakt opcyjny ma określoną datę i godzinę wygaśnięcia. Wygaśnięcie może nastąpić rano (AM) lub po południu (PM). Domyślnie większość opcji wygasa po południu (PM).
W TWS (Trader Workstation):
- Kliknij prawym przyciskiem myszy na kontrakt opcyjny.
- Wybierz Financial Instrument Info → Description.
- Jeśli kontrakt jest rozliczany w godzinach porannych (AM), obok daty wygaśnięcia pojawi się pomarańczowy napis „AM”. Opcje rozliczane w godzinach popołudniowych (PM) są domyślne, więc ten napis nie jest wyświetlany.
W łańcuchach opcji (np. OptionTrader):
- Kontrakty rozliczane rano są również oznaczone pomarańczowym napisem „AM” obok daty wygaśnięcia.
W aplikacji mobilnej:
- Po wybraniu opcji Options dla danego tickera wyświetli się przegląd kontraktów.
- Opcje rozliczane rano są oznaczone napisem „(AM)” obok daty wygaśnięcia. Kontrakty rozliczane po południu są wyświetlane bez żadnego specjalnego oznaczenia.
W LYNX+:
- Obecnie LYNX+ nie wyświetla bezpośrednio rozliczeń AM lub PM w przeglądzie opcji.
- Można to sprawdzić, porównując różnicę między ostatnią datą/godziną handlu a szczegółami wygaśnięcia.
Styl rozliczenia ma wpływ na termin ostatniego dnia handlu i ustalenie ostatecznej ceny rozliczeniowej. Przed zawarciem kontraktu opcyjnego należy zawsze sprawdzić warunki rozliczenia.